# Labs: simulatieklokken en live metingen

[Programmeergidsen](LEESMIJ.md) · [De Pliro IDE ontdekken](pliro-ide.md)

**Labs** is een werkruimte in de desktop-IDE, browserspeeltuin en ingebedde wikivoorbeelden die waarden toont zonder je programma te veranderen. Je Pliro-programma maakt simulatieklokken en meetreeksen; Labs toont de actuele waarden als klokweergave, grafiek en tabel met exacte meetwaarden. De klok- en meetfuncties horen bij de gratis Learner/Core-editie.

## Probeer het ingebouwde voorbeeld

1. Open het meegeleverde voorbeeld **Live metingen**.
2. Kies het tabblad **Labs** naast Tekst, Blokken en Media.
3. Kies **Uitvoeren** in de gewone programmawerkbalk. Bekijk de klok en de grafiek.
4. Zijn er meerdere reeksen? Kies er een bij **Meetreeks**. Open **Meetwaarden** onder de grafiek voor exacte tijden en waarden.
5. Kies **Weergave vastzetten** om het zichtbare moment rustig te bekijken. Kies **Terug naar live waarden** om weer mee te kijken.

Weergave vastzetten houdt alleen het beeld vast; je programma blijft lopen. **Pauzeren**, **Stap** en **Stoppen** in de programmawerkbalk besturen de uitvoering. De knop Stap gaat één broncodestap verder; `stapSimulatie(clock)` is een functie in je programma die de gesimuleerde tijd één stap verder zet.

## Maak zelf een kleine meetreeks

```pliro
# language: nl
laat clock = startSimulatie(simulatieKlok(0.5))
laat readings = meetReeks("Afstand", "m")
voor waarde in [0, geen, 4]:
    zet clock = vervolgSimulatie(clock)
    zet readings = voegMetingToe(readings, clock.time, waarde)
```

Voer dit uit in de desktop-IDE of browserspeeltuin met Labs open. Kies in een ingebed wikivoorbeeld **Uitvoeren** en daarna **Labs** in de compacte werkbalk. De klok gaat telkens 0,5 gesimuleerde seconde vooruit. De middelste meting is `geen`; de grafiek toont daar een gat en geen nul. Ook de tabel **Meetwaarden** markeert deze meting als ontbrekend. Houd de klok en meetreeks in variabelen op programmaniveau, zodat Labs ze kan bekijken.

De functies geven een nieuwe klok of meetreeks terug. Gebruik `zet` om het resultaat te bewaren. `simulatieTempo` verandert informatie voor het afspeeltempo, niet de gesimuleerde tijd; je programma moet zelf wachten of de klok vooruitzetten. `herstelSimulatie` herstelt de klok, maar wist de meetreeks niet. Gebruik `wisMetingen` als je de waarden ook wilt wissen.

## Functies die je kunt gebruiken

| Doel | Nederlandse aanroepen | Engelse namen |
|---|---|---|
| Klok | `simulatieKlok`, `startSimulatie`, `pauzeerSimulatie`, `vervolgSimulatie`, `stapSimulatie`, `herstelSimulatie`, `simulatieTempo` | `simulationClock`, `startSimulation`, `pauseSimulation`, `advanceSimulation`, `stepSimulation`, `resetSimulation`, `simulationRate` |
| Metingen | `meetReeks`, `voegMetingToe`, `meetWaarden`, `wisMetingen` | `measurementSeries`, `recordMeasurement`, `measurementValues`, `clearMeasurements` |
| Getallenlijsten | `som`, `gemiddelde`, `minimum`, `maximum` | `sum`, `average`, `minimum`, `maximum` |
| Losse getallen | `absoluut`, `rondAf` | `absolute`, `round` |

Elke aanroep heeft een pagina in het [overzicht van ingebouwde functies](../ingebouwde-functies/LEESMIJ.md). Een meetreeks bewaart maximaal 2.048 metingen; oudere waarden tellen als verwijderd. `meetWaarden` geeft alleen aanwezige getallen terug, zodat statistiek ontbrekende waarden overslaat. Labs toont maximaal 16 Lab-variabelen op programmaniveau tegelijk en meldt wanneer er nog andere zijn. Deze grens voor de weergave beperkt de berekeningen van je programma niet.

De desktop-IDE, browserspeeltuin en ingebedde wikivoorbeelden tonen Labs-klokken en grafieken. Dezelfde functies werken ook in ondersteunde native programma's. Labs bewaart live metingen niet ongemerkt in je `.pliro`- of `.bipli`-project; gebruik expliciete bewaarfuncties als je gegevens later nodig hebt.

[Uitvoeren en stoppen](uitvoeren-en-stoppen.md) · [Edities](edities.md) · [De speeltuin](speeltuin.md)